fonGbè

Etɛwu Hlɔnhlɔn Nucleaire Ðé lɛ Ma ka Ðó Atɔxwɛ E Nɔ Fífà É Ǎ?

Jan 13, 2026

Jǒ wɛn ɖé dó

Etɛwu Hlɔnhlɔn Nucleaire Ðé lɛ Ma ka Ðó Atɔxwɛ E Nɔ Fífà É Ǎ?
 

Enyi è sɔ́ hlɔnhlɔnzɔ́watɛn nucleaire ɖé ɖó atɔxwɛ e nɔ fá jɔhɔn é jí ɔ, é nɔ sín wlɛnwín e è na zán dó fá jɔhɔn é wu, fí e é ɖè é, ninɔmɛ sin e mɛ é ɖè é tɔn, kpo lee è bló reactor bunɔ ɖé lɛ gbɔn é kpo wu, bɔ enɛ sixu lɛ́ zɔ́n bɔ è sɔ́ na ɖó hudo jɔhɔnmɛhun lɛ tɔn ǎ.

info-1200-673

I

Wlɛnwín Fífá Tɔn ɔ Nɔ Ðɔ Nǔ E Ðò Hudo Fífá Atɔxwɛ lɛ Tɔn Mɛ É .

 

II

Nǔ taji e ninɔmɛ ayikúngban ɔ tɔn kpo fí e sin ɔ gosin é kpo nɔ wà dó mɛ wu é

III

Vogbingbɔn e ɖò Reactor alɔkpa lɛ kpo nǔ e nɔ fá lɛ é kpo tɛntin é

IV

 Ajɔ̌-ɖò Ayikúngban ɔ sín Acɛkpikpa kpo Akwɛzinzan sín Nǔ lɛ kpo Tɛntin

 

 

 

 

I.Wlɛnwín Fífá Tɔn ɔ Nɔ Ðɔ Nǔ E Ðò Hudo Fífá Atɔxwɛ lɛ Tɔn Mɛ É .

 

Nǔ taji e è byɔ ɖò hlɔnhlɔnzɔ́watɛn nucleaire ɖé mɛ bo na dó fá é wɛ nyí ɖɔ è ni ɖè zozo e nɔ tɔ́n sín jɔhɔnmɛhun lɛ mɛ é sín zozo nyanya ɔ mɛ. È má nǔ e nɔ fá kɔ nú mɛ lɛ é ɖó alɔkpa atɔn mɛ:azɔn ɖokpo-gbɔn fífá gblamɛ, closed-fífá e nɔ lɛ́ lɛ̌ dó é, kpojɔhɔn fífá. Fífá xɔsa lɛ ɔ, fífá xɔsa e nɔ lɛ́vɔ hɛn nǔ cí mɔ̌ é kɛɖɛ wɛ è nɔ zán.

 

 

info-1200-748

1.Azɔ ɖokpo-gbɔn fifa mɛ (e byɔ fifa atɔxwɛ ɖebu a)

Wlɛnwín enɛ wɛ è nɔ zán ɖò fí gègě ɖò hlɔnhlɔnzɔ́watɛn nucleaire e ɖò agě jí lɛ é mɛ. È nɔ ɖè xù sín sìn (alǒ tɔsisa sín sìn) gègě tɔ́n tlɔlɔ bo nɔ sɔ́ dó nǔ e nɔ bló bɔ jɔhɔn nɔ xú lɛ é mɛ, bɔ enɛ gudo ɔ, è nɔ lɛ́ kɔn sìn e xɔ zo é dó sin e ɖò jɔhɔn mɛ é mɛ. É ɖò mɔ̌ có, è ɖó na hɛn nǔ e è nɔ zán dó gbá nǔ lɛ é kpo akwɛ e è na zán dó w’azɔ̌ na é kpo dó ayi mɛ, bɔ wlɛnwín enɛ nɔ byɔ xɔ e mɛ è nɔ bló jɔhɔn ɖè lɛ é ǎ. Nucleaire sin hlɔnhlɔn ɖaxo e ɖo China ɖi Daya Bay kpodo Ningde kpo bi nɔ yi xu sin azɔn ɖokpo-gbɔn fifa mɛ, enɛ wu wɛ e ma sixu mɔ fifa xɔ ɖebu ɖo finɛ ǎ.

 

2.Closed-loop fífá e nɔ lɛ́vɔ lɛ̌ dó é (é byɔ atɔxwɛ fífá tɔn lɛ)

 

Hlɔnhlɔnzɔ́watɛn nucleaire e ɖò tò ɔ mɛ lɛ é, ee sin ma sukpɔ́ ǎ é nɔ ɖó dogbó nú ye lɛ é nɔ yí gbè nú .sin e nɔ lɛlɛ̌ dó é + atɔxwɛ e nɔ fá éalɔkpa. Sin e ɖò sisa wɛ é nɔ yí zozo ɖò nǔ e nɔ hɛn sin xú lɛ é mɛ, bɔ enɛ gudo ɔ, è nɔ sɔ́ dó atɔxwɛ e mɛ è nɔ bló bɔ sin nɔ fá ɖè lɛ é mɛ, bo na dó ɖè zozo ɔ kpò, lobo na lɛ́ ɖè jɔhɔn kpò gbɔn jɔhɔn e nɔ xú é gblamɛ, cobɔ é nɔ lɛ́vɔ sà bo nɔ lɛ́vɔ zán, bɔ mɔ̌ mɛ ɔ, è nɔ nyì alɔ nú sin e è nɔ hɛn gblé é. Nucléaire sín azɔ̌ e è nɔ wà ɖò tò mɛ lɛ é (kpɔ́ndéwú ɔ, hlɔnhlɔn nucleaire e ɖò tò mɛ lɛ é ɖé lɛ ɖò Elɔpu kpo États-Unis kpo) ɖó na ɖó xɔ e mɛ è nɔ bló bɔ jɔhɔn nɔ fá ɖè lɛ é ɖi tuto ɖagbe ɖé ɖɔhun.

 

3.Air cooling system (è byɔ ɖɔ è ni zán atɔxwɛ fifà tɔn xóxó lɛ ǎ)

 

Hlɔnhlɔnzɔ́watɛn ɖé lɛ ɖò fí e jǐ nɔ ja ɖè lɛ é nɔ zán jɔhɔn e nɔ fá tlɔlɔ alǒ tlɔlɔ ǎ é, bɔ jɔhɔn kpo nǔ e nɔ ɖyɔ jɔhɔn lɛ é kpo nɔ xò jɔhɔn tlɔlɔ alǒ tlɔlɔ ǎ. Wlɛnwín enɛ nɔ byɔ ɖɔ è ni hɛn jɔhɔn e nɔ tɔ́n sín jɔhɔn mɛ é bú ǎ, bo ka nɔ lɛ́ byɔ ɖɔ è ni bló atɔxwɛ e nɔ fá jɔhɔn lɛ é ǎ, amɔ̌, é nɔ hɛn jɔhɔn ɖyɔɖyɔ kpɛɖé, bo nɔ lɛ́ byɔ fí e è nɔ ɖyɔ jɔhɔn ɖè lɛ é ɖaxó ɖaxó lɛ, bo nɔ lɛ́ zán hlɔnhlɔn e jɔhɔnfúnnú ɔ nɔ zán é gègě.

.

II. Nǔ taji e ninɔmɛ ayikúngban ɔ tɔn kpo fí e sin ɔ gosin é kpo nɔ wà dó mɛ wu é

 

1.Nǔ ɖagbe e ɖò tɔ̀ tó/tɔsisa-tɛn e sɛkpɔ ye lɛ é mɛ é

 

Xù sín sìn kpo tɔsisa sín sìn kpo gègě sixu kpé nǔ e è byɔ ɖò sin yíyí kpo sin ɖiɖe sín mɛ kpo mɛ é wu azɔn ɖokpo-gbɔn fífá gblamɛ, bɔ è sɔ́ na ɖó hudo fífá xɔ lɛ tɔn ǎ. Dìn ɔ, hlɔnhlɔnzɔ́watɛn nucleaire e ɖò azɔ̌ wà wɛ ɖò Chine lɛ é bǐ ɖò agě ɔ jí, enɛ wu ɔ, è nɔ sɔ́ atɔxwɛ e nɔ fá jɔhɔn lɛ é ɖó fí lɛ ɖò kpaa mɛ ǎ.

 

2.Fí e sin ma sukpɔ́ ɖè ǎ lɛ é sín dogbó

 

Ayǐ e ɖò toxo ɔ mɛ lɛ é nɔ ɖó sin syɛnsyɛn. É ɖò mɔ̌ có, è ɖó na hɛn nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ closed-through cooling é dó ayi mɛ, bo na dó sixu hɛn nǔ e è nɔ ylɔ ɖɔ closed-loop recirculating cooling é dó ayi mɛ, bɔ cooling atɔxwɛ lɛ nɔ huzu nǔ e è nɔ zán é ɖé. Ði kpɔ́ndéwú ɔ, hlɔnhlɔnzɔ́watɛn nucleaire e ɖò tò ɔ mɛ ɖò États-Unis kpo France kpo lɛ é bǐ wɛ ɖó atɔxwɛ ɖaxó ɖaxó e nɔ hɛn jɔhɔn syɛnsyɛn lɛ é.

.

 

 

III. Vogbingbɔn e ɖò Reactor alɔkpa lɛ kpo nǔ e nɔ fá lɛ é kpo tɛntin é

 

Nǔ e è bló dó bló bɔ nǔ lɛ nɔ fá é nɔ gbɔn vo ɖò nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é mɛ, bɔ nǔ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é ɖé lɛ nɔ byɔ atɔxwɛ e nɔ fá nǔ lɛ é ǎ.

 

Reacteur alɔkpa

Fífá

Nǔ e nɔ zɔ́n bɔ è nɔ fá é

Nǔ e è byɔ ɖò Atɔxwɛ Fífá Tɔn Mɛ É

Sin e nɔ hɛn hlɔnhlɔn wá é (PWR)

Sin e ɖó hlɔnhlɔn ɖaxó-

È nɔ klán lɛ̌ngbɔ́ví nukɔntɔn ɔ kpo wegɔ ɔ kpo; lɛ̌ɛnkanvɔ wegɔ ɔ byɔ ɖɔ è ni fá zozo e nɔ tɔ́n sín jɔhɔn mɛ é

E byɔ nu atín e nɔ nɔ agě jí lɛ é bo nɔ zán azɔn ɖokpo-gbɔn fífá gblamɛ ǎ; é ɖò dandan nú atín e ɖò ayikúngban jí lɛ é bo nɔ zán fifà e ɖò súsú é

Sin e nɔ fyɔ́ é sín hlɔnhlɔn (BWR)

Nukɔn nukɔntɔn ɔ

Nǔ e nɔ fá é nɔ fyɔ́ tlɔlɔ bo nɔ ɖè zozo tɔ́n; è ɖó na bló bɔ zozo e nɔ tɔ́n sín jɔhɔn mɛ é na xú

E byɔ nu atín e nɔ nɔ agě jí lɛ é bo nɔ zán azɔn ɖokpo-gbɔn fífá gblamɛ ǎ; é ɖò dandan nú atín e ɖò ayikúngban jí lɛ é bo nɔ zán fifà e ɖò súsú é

Sodium-e fá

Sodium sinnɔ

Gan e ɖò sìn mɛ é nɔ na zozo ɖyɔɖyɔ sín hlɔnhlɔn ɖaxó; è byɔ ɖɔ è ni fá jɔhɔn ǎ

Ðò kpaa mɛ ɔ, è nɔ byɔ atɔxwɛ e nɔ fá kɔ nú mɛ lɛ é ɖě ǎ .

Gaz e ɖó zozo ɖaxó-Reacteur e nɔ fá é

Hélium

Gaz fifa kpodo zozo ɖiɖe kpo gbɔn zozo ɖyɔɖyɔ lɛ gblamɛ

È byɔ atɔxwɛ e nɔ fá kɔ nú mɛ lɛ é ɖě ǎ .

Tɔrium-e nɔ hɛn jɛ̀ xúxú

Jɛ xúxú

Jɛ e è hɛn xú é sín fífá; lee è bló tuto ɔ gbɔn é byɔ ɖɔ è ni bló bɔ sin ni huzu jɔhɔn bo na dó ɖè zozo kpò ǎ

È byɔ atɔxwɛ e nɔ fá kɔ nú mɛ lɛ é ɖě ǎ .

 

 

 

 

IV.Ajɔ̌-ɖò Ayikúngban ɔ sín Acɛkpikpa kpo Akwɛzinzan sín Nǔ lɛ kpo Tɛntin

 

1.Ayikungban ɔ sin sɛ́n

Azɔn ɖokpo-gbɔn fifà mɛ ɔ, é ɖó na sɔgbe xá nǔ e è byɔ ɖò ayikúngban ɔ jí lɛ é dó sin e è nɔ ɖè tɔ́n é sín zozo kpo nǔ kwijikwiji e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu é kpo wu. Sin e ɖò agě jí lɛ é nɔ ɖó hlɔnhlɔn ɖaxó, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ é nɔ bɔwǔ bɔ è na xwedó nǔ e è byɔ ɖò mɛ sí lɛ é. Fífá e nɔ lɛ́vɔ cí kɔ́mɛ é nɔ kpé nukún dó zozo e nɔ tɔ́n sín fífá atɔxwɛ lɛ jí é wu, bo na dó xwedó sɛ́n e kúnkplá nǔ e lɛlɛ̌ dó mǐ lɛ é.

 

info-1200-541

 

2.Akwɛzinzan

Once-through cooling nɔ xlɛ́ ɖɔ è nɔ zán akwɛ kpɛɖé dó gbá nǔ lɛ bo nɔ lɛ́ zán akwɛ kpɛɖé dó w’azɔ̌ na, amɔ̌, é nɔ ɖó dogbó nú sin e mɛ è nɔ mɔ sin ɖè é. Closed-loop recirculating cooling nɔ byɔ ɖɔ è ni gbá xɔgbigbázɔ́watɛn lɛ, bɔ é nɔ byɔ akwɛ gègě có é ka sɔgbe xá fí e sin ma sukpɔ́ ɖè ǎ lɛ é. Jɔhɔn fífá sín tuto lɛ nɔ hɛn sìn-hwlɛnhwlɛn có, ye nɔ ɖu jɔhɔnmɛhun sín hlɔnhlɔn gègě, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ è nɔ zán akwɛ gègě dó w’azɔ̌ na nú táan gegě.

                                                

Nǔ e jɛ lɛ é kpo lee è bló tuto ɔ gbɔn é kpo

 

1.Nucleaire sin hlɔnhlɔn ɖiɖe (tɔjihun/tɔjihun glɔ tɔn)

Ðó tɛnmɛ kpɛɖé wutu ɔ, è nɔ zán tuto fífá tɔn e gɔ́ngɔ́n lɛ é (kpɔ́ndéwú ɔ, xù sín sìn azɔn ɖokpo-gbɔn fífá e è xò kplé xá nǔ e nɔ ɖyɔ zozo bo nɔ w’azɔ̌ ganji lɛ é), bɔ è nɔ sɔ́ atɔxwɛ e nɔ fá fífá lɛ é ɖě ɖó finɛ ǎ.

 

2.Reacteur modulaire kpɛvi (SMR)

Nǔ e è bló lɛ é ɖé lɛ nɔ zán jɔhɔnfúnfún alǒ jɔhɔnfúnnú e è bló ɖó kpɔ́ é, bɔ enɛ nɔ zɔ́n bɔ tuto ɔ nɔ bɔkun, bɔ è sɔ́ nɔ ɖó hudo jɔhɔnfúnnú ɖaxó ɖaxó lɛ tɔn ǎ.

 

Ðò vivɔnu ɔ, enyi è na bló bɔ hlɔnhlɔnzɔ́watɛn nucleaire ɖé na ɖó xɔ e mɛ è nɔ bló bɔ jɔhɔn nɔ fá ɖè lɛ é ɔ, gbeta e kɔn è na wá é bǐ wɛ na jinjɔn wlɛnwín e è na zán dó bló bɔ jɔhɔn na fá lɛ é jí, ninɔmɛ ayikúngban ɔ tɔn, lee è bló reactor ɔ gbɔn é kpo nǔ e kàn akwɛzinzan lɛ é kpo jí. Coastal azɔn ɖokpo-gbɔn jɔhɔnmɛhun lɛ, jɔhɔnmɛhun alɔkpa bunɔ lɛ (kpɔ́ndéwú ɔ, jɔhɔnmɛhun e nɔ yawu fá lɛ é, jɔhɔnmɛhun e nɔ fá jɔhɔn ɖaxó lɛ é -e nɔ fá lɛ é), kpo jɔhɔnmɛhun lɛ kpo nɔ byɔ jɔhɔnmɛhun lɛ sín atɔxwɛ xóxó lɛ ǎ, hwenu e jɔhɔnmɛhun lɛ ɖò toxo ɔ mɛ ɖó na nɔ sú {op}d atɔxwɛ e nɔ fá kɔ nú mɛ lɛ é. Ðó è na ɖò hlɔnhlɔn nucleaire tɔn jlaɖó wɛ ɖò toxo ɔ mɛ kpo fí e sin- ma sukpɔ́ ɖè ǎ lɛ é kpo wutu ɔ, è na zán xɔ e mɛ è nɔ bló bɔ jɔhɔn nɔ fá ɖè lɛ é. Hwenɛnu ɔ, nǔnywɛ xwitixwiti sín nǔ e nɔ hɛn jɔhɔn fá lɛ é kpo nǔ yɔyɔ̌ e nɔ hɛn nǔ gblé dó mɛ wu lɛ é kpo lɔ ɖò nǔ vovo e nɔ hɛn jɔhɔn fá lɛ é sín nukɔnyiyi dɔn wá wɛ.

Sɔ́ nǔkanbyɔ lɛ sɛ́dó